Trước chương trình tín dụng có tổng quy mô khoảng 408.000 tỷ đồng với sự tham gia của 12 ngân hàng, hướng dòng vốn vào các lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng kinh tế và khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, ông Phạm Văn Triêm – Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Thành phố Hồ Chí Minh (HCM-SME) – đã có những chia sẻ về nhu cầu vốn, cơ hội cũng như những vấn đề doanh nghiệp đang quan tâm.
Theo ông Phạm Văn Triêm:
“Thật ra, câu hỏi đã chạm đúng vào dòng suy nghĩ của tôi – của một chủ doanh nghiệp và của Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP.HCM.”
Ngày 7/8/2026, Ngân hàng Nhà nước ban hành văn bản số 125/NHNN-TD. Đến ngày 24/8/2026 đã có 12 ngân hàng thương mại đăng ký, thông báo hoặc truyền thông tham gia chương trình với tổng quy mô khoảng 408 ngàn tỷ đồng.
Tôi đánh giá đây là một chủ trương rất tích cực, đúng thời điểm và có quy mô đủ lớn để tạo hiệu ứng lan tỏa. Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, khó khăn không chỉ là thiếu vốn mà còn là chi phí vốn và thời điểm tiếp cận vốn.
Chỉ cần giảm thực chất 1 điểm phần trăm lãi suất, một doanh nghiệp vay 10 tỷ đồng đã có thể tiết kiệm khoảng 100 triệu đồng chi phí lãi vay mỗi năm. Khoản tiết kiệm này có thể được sử dụng để duy trì việc làm, đầu tư công nghệ, mở rộng thị trường hoặc nâng cao chất lượng sản phẩm.
Sự tham gia của 12 ngân hàng cũng tạo thêm sự lựa chọn và cạnh tranh trong phục vụ doanh nghiệp. Quan trọng hơn, chương trình phát đi một tín hiệu tích cực rằng hệ thống ngân hàng đang đồng hành, chia sẻ và đặt niềm tin vào khả năng phục hồi, phát triển của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Nhu cầu vốn lớn nhưng doanh nghiệp không vay bằng mọi giá
Nhu cầu vốn của doanh nghiệp hiện nay là rất lớn, nhưng có sự phân hóa và doanh nghiệp không vay bằng mọi giá.
Trước mắt, doanh nghiệp cần vốn lưu động để mua nguyên vật liệu, trả lương, thực hiện đơn hàng và chuẩn bị cho hoạt động sản xuất, kinh doanh những tháng cuối năm. Về trung và dài hạn, doanh nghiệp cần vốn để đổi mới máy móc, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, xây dựng nhà xưởng, đáp ứng các tiêu chuẩn mới và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.
Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp có nhu cầu vốn nhưng vẫn thận trọng vì sức mua và đơn hàng chưa thật sự ổn định. Doanh nghiệp chỉ mạnh dạn vay khi nhìn thấy thị trường và khả năng trả nợ.
Vì vậy, chúng ta cần thúc đẩy tín dụng nhưng không nên chạy theo tăng trưởng tín dụng bằng mọi giá; đồng vốn phải đi cùng phương án kinh doanh khả thi và đầu ra rõ ràng.
Cơ hội để doanh nghiệp nâng cấp năng lực cạnh tranh
Cơ hội lớn nhất không chỉ là giúp doanh nghiệp giải quyết khó khăn trước mắt mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp nâng cấp năng lực cạnh tranh.
Có vốn lưu động với chi phí hợp lý, doanh nghiệp có thể nhận thêm đơn hàng, chủ động nguyên liệu và cải thiện dòng tiền. Có vốn trung, dài hạn, doanh nghiệp có thể đầu tư công nghệ, tự động hóa, tiết kiệm năng lượng, sản xuất xanh và đáp ứng tiêu chuẩn của các tập đoàn lớn cũng như thị trường xuất khẩu.
Đây cũng là cơ hội để các doanh nghiệp từng bước chuẩn hóa quản trị, minh bạch tài chính, xây dựng lịch sử tín dụng tốt và chuyển từ quy mô nhỏ lên quy mô vừa.
Nếu được triển khai đúng, chương trình sẽ giúp doanh nghiệp không chỉ “tồn tại” mà còn có khả năng đầu tư, mở rộng và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị trong nước và quốc tế.
Điều quan trọng là vốn phải thực sự đến được doanh nghiệp
Băn khoăn lớn nhất của chúng tôi là khoảng cách từ chủ trương đến khả năng tiếp cận thực tế của doanh nghiệp.
Quy mô 408.000 tỷ đồng là rất lớn, nhưng đây mới là quy mô đăng ký và dành cho cả các lĩnh vực động lực tăng trưởng lẫn doanh nghiệp nhỏ và vừa. Vì vậy, hiệu quả cuối cùng phải được đánh giá bằng số vốn thực tế được giải ngân cho doanh nghiệp.
Nếu các điều kiện vay vẫn chủ yếu dựa vào tài sản thế chấp, báo cáo tài chính và lịch sử lợi nhuận, thì những doanh nghiệp đang cần vốn nhất lại có thể khó tiếp cận nhất.
Chúng tôi không đề nghị hạ chuẩn tín dụng hoặc chuyển rủi ro sang phía ngân hàng; điều doanh nghiệp mong muốn là đổi mới cách đánh giá, dựa nhiều hơn vào dòng tiền, hợp đồng, đơn hàng, hóa đơn điện tử, khoản phải thu và vị trí của doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng.
Một vấn đề khác là phải công khai, dễ hiểu về lãi suất thực trả, các loại phí, thời gian ưu đãi, lãi suất sau ưu đãi, thời hạn vay, tài sản bảo đảm và thời gian xử lý hồ sơ.
Cần tránh tình trạng “gói tín dụng lớn nhưng cửa vào hẹp”, hoặc lãi suất công bố thấp nhưng tổng chi phí vốn thực tế vẫn cao.
Cần “ba đúng” và “bốn rõ”
Theo tôi, chương trình cần bảo đảm “ba đúng”: đúng đối tượng, đúng nhu cầu và đúng thời điểm; đồng thời phải “bốn rõ”: rõ điều kiện, rõ chi phí, rõ thời hạn và rõ tiến độ giải ngân.
Các ngân hàng nên thiết kế sản phẩm theo từng nhóm nhu cầu, từ vốn lưu động, tài trợ đơn hàng, bảo lãnh, xuất khẩu đến vốn trung và dài hạn phục vụ đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Cùng với tài sản bảo đảm, cần tăng cho vay dựa trên dòng tiền và dữ liệu sản xuất, kinh doanh; đồng thời phát huy hiệu quả hơn vai trò của các quỹ bảo lãnh tín dụng.
Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại cũng nên công bố định kỳ số vốn thực tế đã giải ngân, số lượng doanh nghiệp nhỏ và vừa được vay, mức lãi suất bình quân và những khó khăn phát sinh.
Thành công của chương trình không nên chỉ đo bằng con số 408.000 tỷ đồng được công bố, mà phải đo bằng số doanh nghiệp thật sự tiếp cận được vốn, chi phí vốn giảm bao nhiêu, năng lực sản xuất tăng như thế nào và bao nhiêu việc làm được duy trì, tạo mới.
HCM-SME sẵn sàng phối hợp cùng các ngân hàng
Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Thành phố Hồ Chí Minh sẵn sàng phối hợp với các ngân hàng để khảo sát nhu cầu, phổ biến điều kiện vay, tổ chức kết nối trực tiếp và tổng hợp những vướng mắc trong quá trình triển khai.
Tôi cho rằng chương trình sẽ thực sự trở thành động lực khi đồng vốn đi được từ cam kết đến tài khoản doanh nghiệp — đúng lúc, đúng chi phí và được chuyển hóa thành đơn hàng, việc làm, công nghệ và giá trị gia tăng cho nền kinh tế, góp phần vào thực hiện mục tiêu tăng trưởng “2 con số”.
PHẠM VĂN TRIÊM
Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Thành phố Hồ Chí Minh (HCM-SME)
Chủ tịch HĐQT Công ty CP Đầu tư & Xây dựng Tân Phước Thịnh
TP. Hồ Chí Minh, ngày 28/8/2026
